Waarom is er zoveel ruzie? Waarom lopen zo vaak gesprekken onbedoeld uit op woordenwisselingen, geschreeuw, gescheld, gevloek? Waarom kwetsen we elkaar? Waarom voelen we ons gekwetst door de woorden van de ander? Ik heb erover nagedacht...
Doel
Ik denk dat het doel van spreken en luisteren in 5 categorieën op te delen is:
a. Om contact te maken en te onderhouden
b. Om contact te verbreken en af te houden
c. Om iets over te brengen (kennis, duidelijkheid e.d.)
d. Om iets tot ons te nemen (kennis, duidelijkheid e.d.)
e. Als entertaining (gedichten, verhalen)
Vrede
De reden dat communicatie vaak fout uitpakt is volgens mij omdat we geen zicht hebben op ons doel oftwel de bedoeling uit het oog verliezen. Dit laatste vooral onder invloed van emoties die we aanmaken tijdens het spreken en luisteren. Ik geloof niet dat we spreken, alleen omdat het waar is wat we zeggen, ook al hoor ik dat wel als reden opgeven: Waarom zeg je dat? Omdat het zo is.. of: Omdat ik in mijn recht sta.. Het achterliggend doel is dan waarschijnlijk doel c: om iets over te brengen. Ik geloof dat we veel onvrede kunnen voorkomen door vóór we spreken te bepalen wat ons doel is en die bedoeling tijdens het gesprek in het oog te houden.
Praktijkvoorbeeld
Mijn zusje zei een paar weken geleden tegen me: ‘ik heb liever dat je alléén komt, zonder je vriend, als je naar mijn toneeluitvoering komt kijken’. Ik voelde mij gekwetst en stopte het gesprek. Enkele dagen daarna sprak ik haar weer en vroeg haar met welk doel ze dat had gezegd. Haar antwoord was dat het haar goed recht was, ik kwam immers naar háár toneeluitvoering. Na wat doorvragen concludeerde ik dat doel c van toepassing was, ze had me iets duidelijk willen maken. Had ze haar doel bereikt? Nee, ik had me immers gekwetst terug getrokken. Ik vroeg haar hoe zíj zich zou voelen als ik hetzelfde tegen haar zou zeggen en ze gaf toe dat ze dat niet leuk zou vinden. In een lang gesprek dat volgde kon ze me wat ze over had willen brengen alsnog duidelijk maken.
In contact blijven
Enkele keren koos ze haar woorden zodanig dat ik opnieuw overwoog het contact te verbreken of tenminste boos te reageren. Ik bedacht dat ik dan waarschijnlijk mijn doel, haar duidelijk te maken dat ik niet op die manier toegesproken wenste te worden, voorbij zou schieten en zelfs het gesprek in een fikse ruzie zou eindigen. Daarom koos ik ervoor in gesprek te blijven. Laat ik dan over me heen lopen? Nee, ik denk van niet, mijn doel is contact maken met mijn zus en ik kan er gaande het gesprek voor kiezen haar iets duidelijk te maken. Dan is de manier die ik kies om haar iets duidelijk te maken van belang voor het verdere contact.
Moeilijk
Al met al is dit geen gemakkelijk onderwerp, althans als je verantwoordelijkheid wilt nemen voor het effect van jouw woorden. Gelukkig wordt er door meer mensen over nagedacht en zijn er boeken over geschreven. Ik heb veel respect voor de filosoof/schrijver en uitvinder van de 'Geweldloze Communicatie' dr. Marshall Rosenberg.